Etiketler

, , , ,


İTÜ | Tez Yazım Klavuzu | LaTeX | Tez Yazım Süreci

İTÜ“İTÜ tez yazım sürecinde, özellikle de LaTeX ile bu sürece girildiğinde, kontrol aşamasında bu kadar zorlanacağını kimse tahmin edemezdi.”

Zamanında, benzer süreçleri yaşayanlara yardımcı olamasını umduğum İTÜ Tez Yazım Klavuzu \ LaTeX \ Denklem Numaralarını Koyu Yapma” isimli bir blog yazısı yazmıştım. Beklediğimden çok daha fazla ilgi gördü. Tabi ki bana sorarsanız bu hiçte iyi birşey değil. Çünkü, zamanında kendi karşılaştığım sıkıntıları kaleme aldığım o yazıda belirttiğim durumlara, benim haricimde (ki genelde hepsi benden sonra) birçok kişi yüz yüze gelmiş. Bu yeni bir blog yazısı yazmamın sebebi de aslında o yazıdır. Çünkü, zamanında yazdığım o tavsiyelerden dolayı, bir çok yüksek lisans ve doktora öğrencisi “.cls” dosyaları için benimle irtibat kurdu. Bende bir nebze olsun, bu yönde çalışma yapanlara yol gösterebilmek için, süreci anlatan detaylı bir yazı daha yazmaya karar verdim.
 
Netice, özellikle biz “matematikçiler ve mühendisler” için LaTeX hem denklem yazma kolaylığı, hem denklem ve referansların dinamik olarak numaralandırılması, yazmış olduğumuz makaleler için bilimsel dergilerce hazırlanmış ve standartlaştırılmış özel şablonların kolayca kullanabiliyor olması göz önünde bulundurulduğunda, LaTeX tercihi yanlış bir tercih olamazdı.

Hatta özellikle birçok önemli ve saygınlığını kabul ettirmiş bilimsel dergiler, makalelerini sadece kendilerinin belirlediği bir LaTeX şablonunda kabul ederken, tez yazım sürecinde danışmanlarımızın bizi LaTeX kullanmaya teşfik etmesinin yanlış birşey olduğunu iddaa edemeyiz. Kişisel kanımca da zaten değil.

TeXTex, tabiki de kusursuz bir dil henüz değil. Özellikle, bugüne kadar sayısız programlama dili tecrübe etmiş ve sayısız programlama geliştirme aracını kullanmış birisi olarak, henüz LaTeX yazım araçlarının mükemmel olduğunu söyleyemem. Yine de ücretsiz ve ticari olarak kullanabileceğiniz yetenekli geliştirme araçları mevcut.

kullanılan en yaygın LaTeX editörlerindendir.

LaTeXLaTeX ile tez yazım yolculuğunuzun daha henüz başlarında, Türkçe karakterler ile ilgili problemler yaşamaya başlayabilirsiniz. Bunun için gerekli kütüphaneleri, dokümanınıza ekleseniz bile türkçe karakter problemini giremeyebilirsiniz. Çünkü \usepackage[latin5]{inputenc} her nekadar türkçe karaklterleri yazabilmeniz için hazırlanmış olursa olsun, kütüphanenin hariceinde bir diğer önemli koduda, yazdığınız dosyanın karakter kodlamasıdır (encodding). Bunu ilgili dosyayı “notepad” ile açıp, dosya menüsünden “farklı kaydet” seçeneği ile UTF-8 olarak kaydetmeniz gerekmektedir.

Oluşturmuş olduğunuz .tex doslayarınız UTF-8 olarak kaydedilmediyse, ilk yazdığınızda türkçe karakterleri düzgün görüntüleyebilir olsanızda, ilgili dosyayı kapatıp açtığınızda bu karakterlerin bozulduğunuz göreceksiniz. (Türkçe karakterlerde probleminizin devam etmesi halinde, \usepackage[latin5]{inputenc} ‘i kaldırıp, yerine \usepackage[utf8]{inputenc} deneyebilirsiniz. Kullanmış olduğunuz LaTeX editörüne göre farklılık gösterebilir.)

Bu problemi giderdikten sonra, tez yazım sürecinize, kontol aşamasına gelinceye kadar sorunsuz devam edebilirsiniz. Kontrol aşamasında, özellikle de “bez cilt” tezlerde sırasıyla şu sıkıntılarla karşılaşmanız olağandır. 

  • Önlü arkalı çıktı alma.
  • Önlü arkalı çıktı alırken, tek ve çift sayfaların farklı girintiye (sağ ve sol marjin) sahip olmaları.
  • Ana başlıkların farklı girintiye sahip olmaları (üstten 4cm)
  • Ana başlıkların tek sayfadan başlaması (Bölüm başlıkları, kaynaklar, ekler, özgeçmiş…)
  • 1.dereceki başlıklar sayfanın başına gelirse üsten 2.5 aşağıdan başlaması
  • Denklemlerin ortalı değilde sola yaslı olması
  • Denklem numaraların koyu olması
  • Tanım ve Teoremlerin italik ve koyu olmaması

Bunlar son aşamaya gelindiğinde, karşılaşmayı beklemediğim hatalardı. Çünkü ben hiç bir manüel müdahale yapmadan, hali hazırda bullduğum bir “.cls” dosyası kullanmıştım. Fakat o zamandan bu zamana tez yazım formatının (Dr. Ferhat TAŞKIN tarafından ITU Latex Tez Şablonu (EN-TR)) muhtemelen epey değişmişti. Başka bir şablonda o zamanlarda bulamamıştım. Şuan, o formatın haricinde bir de Asst. Prof.Deniz Yıldırım’ın hazırladığı “.cls” dosyasına ulaştım. Bu dosya daha güncel olabilir. Bakmanızı tavsiye ederim.

Yukarıdaki düzeltmeler için bana ulaşabilrisiniz. Tabi ki bu düzenlemeler tezin içeriğine ilişkin düzenlemeler. Çünkü ilk bölümünü (kapak, içindekiler, özet ..vs) latex ile hazırlamaya epey uğraşmama rağmen, İTÜ’nün standatlarına uydurabilmeyi başaramadım. İlk bölümü word ortamında hazırlayıp, ikinci bölüme pdf writer kulllanarak ekledim. Sizde vakit kaybetmemek adına bu yolu tercih edebilirsiniz.

Bu yazı ile ilgili aşağıdaki kaynakları incelemenizi öneririm.